Toepassing van de wet DBA in de zorg: wat betekent het voor zzp’ers?

Wat houdt de wet DBA in de zorg in?

De wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie) bepaalt of jij als zzp’er in de zorg daadwerkelijk zelfstandig onderneemt, of feitelijk in loondienst werkt. De wet is bedoeld om schijnzelfstandigheid te voorkomen.

Schijnzelfstandigheid in de zorg betekent dat je op papier als zelfstandige werkt, maar in de praktijk functioneert als werknemer. Bijvoorbeeld doordat je wordt aangestuurd, volgens een vast rooster werkt of geen eigen regie hebt over de uitvoering van je werk.

Werk je daarentegen écht zelfstandig, dus zonder gezagsverhouding, met eigen tarief, zelf gekozen werktijden en meerdere opdrachtgevers? Dan zit je goed, mits je dat kunt aantonen.

Wat betekent de wet DBA voor jou als zzp’er in de zorg?

Voor jou als zorgprofessional op zzp-basis betekent de wet DBA dat je extra scherp moet zijn op je werkwijze. In veel gevallen werken zzp’ers in de zorg op locatie in teamverband en volgens een vast rooster. Dit lijkt sterk op loondienst. Juist daarom staat de zorgsector bovenaan de lijst van sectoren waar de Belastingdienst extra kritisch op handhaaft.

Is de wet DBA in de zorg definitief en wat zijn de gevolgen voor zzp’ers?

Ja. De wet DBA is definitief. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst actief op de DBA-wetgeving voor zzp zorgprofessionals. Dit betekent dat er geen sprake meer is van alleen voorlichting of waarschuwingen, maar van directe handhaving als je arbeidsrelatie niet voldoet aan de wet.

Wat deze handhaving concreet inhoudt:

• Geen waarschuwingen vooraf– de periode van ‘voorlichting en aanwijzingen’ is voorbij. Bij twijfel wordt geen aanwijzing meer gegeven: de Belastingdienst kan direct optreden.
• Naheffingen, nog geen boetes – In 2025 worden nog geen boetes opgelegd. Wel kan de Belastingdienst loonheffingen terugvorderen bij de opdrachtgever als er sprake is van schijnzelfstandigheid.
• Naheffing met terugwerkende kracht – de Belastingdienst mag vanaf 1 januari 2025 met terugwerkende kracht loonheffingen opleggen
• Tot 5 jaar terug bij opzet of misbruik – als er sprake is van opzettelijk misbruik maken van de regels of is een eerdere aanwijzing genegeerd? Dan kan de Belastingdienst tot 5 jaar terug naheffen.

Voor jou als zzp’er in de zorg is het belangrijk dat je niet onbedoeld in een loondienstachtige situatie belandt. Zorg daarom dat je werkrelatie écht zelfstandig is en dat je dit ook kunt onderbouwen met goede afspraken, een juiste modelovereenkomst en een duidelijke werkomschrijving.

Wanneer voldoe je als zzp’er in de zorg aan de regels van de wet DBA 2025?

De voorwaarden van de Belastingdienst

Volgens de Belastingdienst ben je zelfstandig ondernemer als je aan de volgende voorwaarden voldoet:

1. Geen gezagsverhouding
   Je voert je werk uit op jouw manier, zonder directe of inhoudelijke aansturing door de opdrachtgever.
2. Onafhankelijkheid en ondernemersrisico
   Je werkt voor eigen rekening en risico, en hebt idealiter meerdere opdrachtgevers per jaar.
3. Vrijheid van vervanging
   Je mag je laten vervangen door een ander, zonder dat je opdrachtgever daarvoor expliciet toestemming hoeft te geven.
4. Geen loonbetaling
   Je ontvangt geen loon, maar factureert zelfstandig voor je diensten.

📌 Belangrijk: leg deze afspraken altijd schriftelijk vast, bijvoorbeeld in een modelovereenkomst. Alleen mondelinge afspraken bieden onvoldoende bescherming bij controle door de Belastingdienst.

Wat moet je als zzp’er in de zorg goed regelen?

Ook al voldoe je op papier aan de regels van de wet DBA, dan nog is het belangrijk dat je praktijk klopt. Denk aan:

• Zorg dat je meerdere opdrachtgevers per jaar hebt
• Leg vast hoe je werkt en wat opdrachtgevers mogen verwachten
• Regel je eigen facturatie en administratie, los van je opdrachtgever

Hoe werkt een modelovereenkomst onder de wet DBA voor zzp’ers?

Onder de wet DBA stelt de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten beschikbaar. Deze zijn bedoeld om zowel opdrachtgevers als zzp’ers duidelijkheid te geven over de aard van hun arbeidsrelatie en de bijbehorende fiscale verplichtingen.

Houden beide partijen zich aan de afspraken in zo’n modelovereenkomst? Dan wordt de samenwerking in principe niet als dienstverband beschouwd. Dit betekent dat er geen loonheffingen hoeven te worden ingehouden of afgedragen.

Bij Interchange maken we gebruik van deze goedgekeurde DBA-modelovereenkomsten. Als zzp’er sluit je een bemiddelingsovereenkomst met Interchange én een opdrachtovereenkomst met de zorginstelling waar je aan de slag gaat. In die opdrachtovereenkomst verklaren zowel jij als de opdrachtgever dat er geen sprake is van een dienstverband.

Deze constructie zorgt voor duidelijkheid en voorkomt misverstanden over de arbeidsrelatie, mits de afspraken ook in de praktijk worden nageleefd.

Kan ik met ingang van de wet DBA in een BV of Maatschap blijven werken op zzp-basis?

We horen om ons heen verschillende geluiden van zzp’ers die overwegen om via een maatschap of BV te gaan werken, in de hoop zo buiten de wet DBA te vallen Of dit een geschikt alternatief is, hangt sterk af van de aard van het werk en hoe de opdracht concreet wordt ingevuld.

Wat wél duidelijk is, is dat de Belastingdienst ook in dit geval kijkt naar jouw inzet als zzp’er binnen de opdracht. Op basis van wat we nu zien, is de kans groot dat de Belastingdienst ook bij een maatschap tot de conclusie komt dat sprake is van een werkgever-werknemer werkrelatie. Tegelijkertijd is er over dit specifieke scenario nog geen gerechtelijke uitspraak gedaan. De maatschap lijkt op dit moment dan ook geen oplossing te zijn, en brengt net als zelfstandig blijven werken de nodige risico’s met zich mee.

We merken bovendien dat steeds meer opdrachtgevers aangeven in 2025 uitsluitend nog met gedetacheerden te willen werken of daar op korte termijn naartoe te bewegen. Dit doen zij om risico’s vanuit de handhaving van de wet DBA te beperken of helemaal te voorkomen.

Wat verandert er met de komst van de wet VBAR ten opzichte van de wet DBA in de zorg?

De wet VBAR (Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) wordt gezien als de opvolger van de wet DBA. Dit wetsvoorstel is bedoeld om beter te kunnen handhaven op schijnzelfstandigheid.

De huidige wet DBA is sinds 2016 van kracht, maar blijkt in de praktijk lastig toepasbaar. Vanaf 2025 gaat de Belastingdienst strenger handhaven op deze wet. Omdat er nog veel onduidelijkheid bestaat over de beoordeling van arbeidsrelaties, is het wetsvoorstel VBAR ontwikkeld.

De wet VBAR moet meer duidelijkheid geven over wanneer sprake is van een dienstverband. De focus ligt op het aantonen van werknemerschap, zodat de Belastingdienst eenvoudiger kan handhaven.

Op dit moment is de wet nog in ontwikkeling. Minister Van Gennip (voorheen Van Hijum) van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wilde het voorstel in 2024 indienen bij de Tweede Kamer. Door een kritisch advies van de Raad van State is dat uitgesteld. De invoering staat nu gepland voor op z’n vroegst in 2026.

👉 Meer weten? Lees hier het volledige artikel over de wet VBAR.